Amaka Amaganda Amaggumivu Gawangula Bingi

Home Forums Ababaka Discussions for Unity and Peace Emboozi Ezenjawulo / General Discussions Amaka Amaganda Amaggumivu Gawangula Bingi

  • This topic has 1 voice and 1 reply.
Viewing 2 posts - 1 through 2 (of 2 total)
  • Author
    Posts
  • #18641
    MulongoMulongo
    Participant

    Bassegamwenge: Amaka amasimi ga zaabu
    1221314840flag.jpg
    Famire ya Ssegamwenge (wookubiri okuva ku ddyo)

    Bya Ibrahim Ssegirinya

    ALIMA ne bba taba munafu. Luno olugero omuyimbi Mesuseera Ssegamwenge lwe yeekwata ng’ayingiza mukyala we n’abaana mu bizinensi ye ey’okusima zaabu. Leero taata, maama, abaana n’abazzukulu ba Ssegamwenge bonna bakola wamu mu bizinensi yaabwe eno gye bamazeemu emyaka 15.

    Mesuseera Ssegamwenge (80) eyayimba Ssekkono tawaanyisibwa y’omu ku Bannayuganda abatono ennyo Gavumenti be yawa olukusa okusima n’okutunda zaabu, feeza, Tin, Tantalite n’ebyobugagga ebirala eby’omu ttaka.

    Naye yava atya mu buyimbi ate ayingirire eby’okusima zaabu?

    Ssegamwenge agamba bwati: Nze ndi musajja muyimbi era okuyimba kitone kyange kye kyanfuula kyendi wabula nagenda okulaba nga nneetaaga okweyongera okugaggawala.

    Ku mulembe gwa Amin nalina kkampuni gye baayitanga Satana Sounds eyatwalanga abayimbi ebweru era nga ye yakwatanga ennyimba z’abayimbi bonna wano mu ggwanga. Bano nabafunamu ssente empya n’enkadde. Ekirala nze nakwatanga amayinja g’ennyimba gonna era nga nze nzibagulako.

    Muno mwe nakung’aanya ssente ze nasobola okutandisa newankubadde nga mu kiseera kino bwe nzoogera si nnyingi, naye mu myaka gya 1990 zaali nnyingi anti natandika n’obukadde butaano.

    Nasooka kuwulira bantu nga bakyogerako nga bwe kisoboka okuyiikuula ebyobugagga bino nange kwe kugenda e Ntebe ku Geological ne bampa olukusa.

    Mu 1993 nakkirizibwa okusima zaabu nga bwe mmutunda. Tekyali kyangu kubanga okusima ebyobugagga bino kuliko obukwakkulizo bungi nnyo.

    Emyaka gyo gavumenti erina okugitunuulira bwe giba nga mito tebakuwa layisinsi, tolina kuba nga wazza ku musango gwonna oba okuba nga wasibwako era olina okubeera ne ssente ezitakka wansi wa bukadde bitaano.

    Olina okulaga enkola yo bw’egenda okubeera ng’oyiikuula ebyobugagga bino n’ebintu ebirala ebigenderako era balina okusooka okukunoonyerezaako nga baagala okukumanya.

    Eyo siteegi nagiyitako ne bampa olukusa lwa mwaka gumu nga nnoonyereza ekitundu kye njagala okuyiikuulamu gye bayita Prospective License era natandikira Karamoja ne mu buvanjuba yonna eyo nasangayo zaabu, Uranium n’ebyobugagga ebirala.

    Naggulawo kkampuni gye natuuma Mines Industry Services Uganda Limited. Nali mpeereddwa olukusa olusima ebyobugagga bino nga lwa myaka esatu ne ntandika okukola n’abantu b’amaka gange nga mukyala wange Alice Namumbejja Ssegamwenge ye mubazi w’ebitabo omukulu.

    Mukyala wange ono twasisinkana mu myaka gya 1970 nga kati tumaze mu bufumbo emyaka egisukka mu 30, tulina abaana mukaaga n’abazzukulu.

    Abaana bange omukaaga nabo nkola nabo nga Edward Kiggala ye kitunzi, Caroline Nabachwa ye Muwanika, Kalibbala Jorum ono muzzukulu alabirira mirimu, Kalema Livingstone, Miriam Lwantale ye kkalaani ne Ssegamwenge Junior maneja avunaanyizibwa ku nsimbi eziri mu mabanja era asinga kubeera Kabaale.

    Mu 2006 bannyongera ebitundu ebirala omuli Karamoja, Busia, Kabaale ne Ntungamo nga byonna nze mbivunaanyizibwako okusimamu buli kyabugagga ekirimu era nga bwe nsangamu omuntu omulala mmuvunaana kubanga mba nsasula Gavumenti era nga yampa olukusa okukolerayo.

    Mu mwaka guno, Gavumenti yannyongedde ebitundu ebirala n’olukusa lwa myaka esatu emirala nga kati e Mubende n’ebitundu ebiriraanyeewo nga muno mulimu ebyobugagga ebisukka mu bitaano, naweebwako sikweya 156 ze ng’enda okutandika okusima.

    Mu kiseera kino ndi mu kutegeeragana ne kkampuni ssatu okuva mu Russia, ne China gattako Abawarabu abava mu Dubai nga bagenda kuleeta ebyuma ebisima zaabu ne Uranium ne Tantalite.

    Kkampuni zino kuliko Ugaruss Trading Hons Limited eno nga ya Russia, Dodsal Group Engineering and Const-ruction eno eva mu UAE e Dubai nga bano bo baagala nnyo Uranium era bagenda kuleeta ebyuma eby’omulembe.

    Mbadde n’obuzibu bw’ebyuma ebisima kubanga ffe tusimisa nsuuluulu na nkumbi kale ne kituzibuwalira okusima ebyobugagga ebiwerako naddala zaabu kubanga ye muzibuzibu.

    Zaabu yeetaaga okusalira ebisolo okusobola okumusanga mu kifo n’obuwanvu bw’omupimiddemu kyokka bw’otokikola osanga avuddewo okuggyako ng’omaze kumusaddaakira kisolo.

    Bwe luba olulungi olunaku olumu nsobola okusima kkiro nga ssatu era nga buli kkiro ebalirirwamu obukadde nga 40 bw’eba ng’ewedde okulongoosa.

    Tusima ne Iron naye nga si wa bbeeyi nnyo, kkiro egula 10,000/-, Tin kkiro egula 35,000/-, Urufrum 40,000/- buli kkiro era nga tulina akatale mu Rwanda ne mu Uganda nga mulimu kkampuni z’Abayindi be nguza omuli AP Bhimji limited, Madadali Pilani limited n’endala

    Mu kiseera kino akatale kagenda kugaziwa oluvannyuma lw’okukwatagana ne kkampuni z’Abazungu. Kati mpeza ebyuma ne kapito asussa mu 533,800,000/.

    Bizinensi eno nkyagikulaakulanya naye nsobodde okuzimbamu amaka ag’amaanyi nga kalina bbiri, nnina ennyumba z’abapangisa, nnina n’ekizimbe ekinene kiriko kalina ssatu ekiri e Kayunga bakiyita Balikyebuuza Guest House Bar and Restaurant.

    Nsobodde okuweerera abaana bange bonna ne basoma era nkyaweerera n’abazzukulu n’okuyamba abalala.
    Bukedde
    Published on: Saturday, 13th September, 2008

    #19657
    MulongoMulongo
    Participant

    Entuntunu: Nzikolamu omubisi ne njoola kavvu wa mitwalo 80 omwezi
    1221315105flag.jpg
    Bazzukulu ba Luswata nga bali mu musiri gw’entuntunu banoga ezengedde. Zino mwe bakola omubisi gwe batunda 5,000/- buli ccupa. (Mu katono omubisi oguwedde okusogola mu ntuntunu)

    Bya Benjamin Ssebaggala

    ENTUNTUNU! Wali okirowoozezzaako nti oyinza okuyimirizaawo amaka go nga ssente oziggya mu ntuntunu? Wuuno ssemaka alina yiika ey’omusiri gw’entuntunu z’akolamu omubisi mw’aggya 800,000/- omwezi

    Sisinkana Mw. Emmanuel Bantubalamu Luswata, omulimi w’entuntunu e Nsangwa Mitalamaliya mu ggombolola y’e Buwama e Mpigi.

    Agamba nti abalwadde ba alusa baweebwa amagezi okulya ku ntuntunu okusobola okukkakkanya obulwadde buno era bangi ku banoonya ensimbi bwe balabye nga biri bwe bityo ne batandika okuziyigga ku nsiko kyokka ye yayiiya magezi ga kuzirima bulimi.

    Bantubalamu Luswata agamba nti ye, mukyala we n’abazzukulu bali mu kulima ntuntunu era si nzibu kubanga mu myezi esatu oba otandise okuyoola ssente.

    Muzeeyi Luswata annyonnyola bw’ati akawonvu n’akagga mu kulima entuntunu: Mbadde mulimi okuviira ddala mu buvubuka, Nali mu kibiina ky’obwegassi ekya East Mengo Growers Co-Operative Union nga nze Production maneja okumala ebbanga ddene.

    Ekibiina bwe kyasasika nasalawo okulima ebirime ebyange era wano natandika okulima ennaanansi kyokka abayeekera mu lutalo ne bazifuula zaabwe ne bazirya nga n’akatono akabeera kasigaddewo sisobola kukatunda kubanga akatale nga tewali.

    Nagezaako okulunda enkoko kyokka nakwo nagenda okulaba nga sifunamu ne nkuta. Bwe nagenda mu mwoleso gw’abalimi gye nasanga abakyala aboolesa omubisi ogukolebwa mu ntuntunu era nabasaba okubakyalira.

    Bwe nagendayo bansomesa ku ngeri gye bakamulamu omubisi guno era tekyantwalira bbanga ddene kubanga saali mupya mu byobulimi nange omulimu ne ngutandika. Nagenda okulaba nga gubeera gwetaagisa entuntunu nnyingi okusobola okugutambuza obulungi kwe kutandika okuzirima.

    Okuzirima ofuna ensigo n’ozaanika ne zikala. Nze nsima ekinnya kya fuuti emu ne nkiyiwamu obusa bw’ente ne mbulinda ne bumira. Mbikkako ettaka olwo ne ngiwako obusigo obuwera kungulu ku ttaka.

    Ensigo nga zimeze ntandika okusimbuliza ne ng’enda nga nsimba mu binnya nga buli kinnya nteekamu ebikolo bibiri.

    Nfuna essubi ne ng’enda nga mbikka mu nnimiro naddala okuliraana ekikolo okusobola okuziyiza omuddo okumera kubanga kibeera kizibu okukoolamu omuddo oyinza okumenya obutabi wamu n’okukunkumula ekimuli.

    Mu bbanga lye mmaze nga nzirima nkizudde ng’entuntunu zisinga kumera mu kifo ekitaliimu bisiikirize kubanga ze nasimba mu bisiikirize tezadda bulungi.

    Ng’ozisimbye mu bbanga lya myezi esatu zibeera zimaze okubala era nga zitandise okwengera ng’onoga kwefunira nnusu. Onogera omwaka mulamba nga tezinnalekera awo kussa.

    Nze ennimiro ngibeeramu ne bazzukulu bange era sirinaawo bakozi kuva bweru.

    Abazitunda nga nnamba nze ndaba babeera tebabaze kubanga nze bwe nkamula omubisi buli wiiki nsobola okukamula eccupa eziwera 40 nga buli emu ngitunda 5,000/- bwentyo omwezi ne ngufundikira nga nsobodde okufuna 800,000/-

    Ekirungi ekiziriko nti zibadde tezinnaba kufuna buwuka buzitawaanya kuzirya bikoola kubanga bibeera bikaawa nnyo kyokka tufuna obuzibu bw’enkuyege ezisala essubi n’emirandira olwo ekikolo ne kikala.

    Entuntunu okugirima teweetaaga kugifuuyira ddagala lyonna okusobola okukuuma omutindo gw’obutonde bwayo so nga ne bwe tubeera tukamula omubisi tetuguteekamu ddagala zzungu.

    Mu kukamula omubisi tukamuliramu enniimu wamu n’emicungwa okusobola okukuuuma omubisi ne guwangaala okumala emyezi esatu. Kyokka tuteekamu bitono ddala lwa kukuuma mubisi nga mulamu.

    Okukola omubisi tusogola entuntunu ne tutabulamu amazzi ag’ekigero olwo ne tugufumba ku muliro ne guggya bulungi. Ogumu tutabulamu ssukaali kyokka omulala tetutabula olw’abo abatanywa ssukaali.

    Bukedde
    Published on: Saturday, 13th September, 2008

Viewing 2 posts - 1 through 2 (of 2 total)
  • You must be logged in to reply to this topic.

Comments are closed.